Çocukluk Çağı Travmaları ve Ruh Sağlığına Etkileri
Çocukluk Çağı Travmaları ve Ruh Sağlığına Etkileri
Çocukluk genellikle neşe, öğrenme ve büyümeyle geçen bir dönem olarak görülse de bir çok kişi için bu dönem olumsuz yaşam deneyimleriyle geçmiş olabilir. Çocukluk çağı travması, bir çocuğun maruz kaldığı istismar, ihmal veya şiddete tanıklık etmek gibi her türlü zorlayıcı veya zarar verici deneyimleri ifade eder. Ciddi hastalıklar, kazalar, ebeveyn ayrılığı, yoksulluk veya aile içinde madde kullanımı gibi diğer stres etkenleri de travma oluşturabilir. Bazı olaylar yetişkinlere önemsiz görünse de, bir çocuk için derin ve kalıcı bir etkiye sahip olabilir. Uzun vadeli psikolojik ve duygusal sonuçlara neden olabilir.
Travma Ruh Sağlığını Nasıl Etkiler?
Travmatik deneyimler, vücudun stres tepkisini düzensizleştirerek kronik hiperaktiviteye ve stresle ilgili rahatsızlıklara yol açabilir. Ayrıca, beyin gelişimini olumsuz etkileyerek duygu düzenleme ve yürütücü işlevlerde bozukluklara neden olabilir. Görüntüleme çalışmaları travmanın duygu düzenleme, bilişsel işlevler ve karar alma süreçlerinden sorumlu olan amigdala, hipokampus ve prefrontal korteks gibi beyin yapılarında değişikliklere yol açabileceğini göstermiştir. Güncel araştırmalarda, dünya genelinde bir milyardan fazla çocuk ve ergenin bir şekilde travmaya maruz kaldığı ve bunun yetişkinlikte ruh sağlığı bozukluklarının gelişimi için bir risk faktörü olduğu rapor edilmiştir. Çözümlenmemiş travmatik deneyimleri olan yetişkin bireyler travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, kaygı bozuklukları, alkol-madde bağımlılığı, kişilik bozukluğu, yeme bozukluğu vb bozukluklar geliştirebilir. Panik ataklar, uyku problemleri, dürtüsel davranışlar, partnerle ilişki sorunları, sosyal izolasyon, sürekli vücut ağrıları, kronik yorgunluk, genel sağlık sorunları görülebilir.
Çocukluk Çağı Travmalarının Tedavisi Mümkün mü?
Birçok insan çocukluk çağı travmalarının uzun vadeli etkileriyle belki de farkında bile olmadan mücadele eder. Bebeklik-çocukluk dönemindeki erken deneyimlerimiz kendimizle ilgili ve dünyaya dair inançlarımızı şekillendirir. Dünyanın güvenli bir yer olup olmadığı, insanlara güvenilip güvenilmeyeceği, kendilik algımız, kendimizi güvende ve değerli hissetmemiz vb birçok alanda bu durumun etkileri görülür. Bir anlamda geçmişimizin eseriyiz diyebiliriz, ancak geçmişimizin esiri olmak zorunda da değiliz. Çocukluk çağı travmalarının tedavisi, tetikleyicileri tanımamıza, başa çıkma teknikleri geliştirmemize, güvenli ilişkiler sürdürebilmemize yardımcı olabilir. Travma Odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi, Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme (EMDR), Uzun Süreli Alıştırma (Prolonged Exposure), Sanat Terapisi travmaların tedavisinde kullanılan başlıca terapi modelleri ve teknikleridir.
